برنامه «زیر گنبد فیروزهای» که بهعنوان ویژهبرنامه اذانگاهی شبکه پویا تولید شده، تلاش دارد با بهرهگیری از فضای معنوی مسجد جمکران، با همین نگاه آموزش قرآن و نماز را در قالبی ساده، کودکانه و متناسب با درک مخاطبان خردسال ارائه میدهد. بهنام خدامی، تهیهکننده این برنامه، از روند شکلگیری «زیر گنبد فیروزهای»، شیوه انتقال مفاهیم دینی به کودکان و برنامههای پیشروی این مجموعه سخن گفته است.
آموزش قرآن با زبان کودک، نه زبان بزرگسال
بهنام خدامی درباره هدف تولید «زیر گنبد فیروزهای» میگوید: این برنامه متناسب با زمان اذان ظهر طراحی شده تا کودکان پس از شنیدن اذان، در فضایی معنوی با مفاهیم قرآن کریم آشنا شوند. تلاش کردهایم مفاهیم دینی را با زبانی ساده و متناسب با درک کودکان بیان کنیم.
وی با اشاره به حضور حجتالاسلام صادق مقدسیان، معروف به «عمو صادق»، در این برنامه میافزاید: در هر قسمت، یک آیه از قرآن با همراهی کودکان همخوانی و سپس پیام و مفهوم آن آیه با بیانی ساده و قابلفهم برای بچهها توضیح داده میشود.
تهیهکننده «زیر گنبد فیروزهای» معتقد است برنامهسازی برای کودکان، بهویژه در حوزه مفاهیم دینی، کاری تخصصی است و میگوید: انتقال مفاهیم قرآنی به خردسالان باید با زبانی هنرمندانه و متناسب با دنیای ذهنی آنها انجام شود. در این برنامه کودکان علاوهبر یادگیری روخوانی قرآن، در فضایی معنوی نیز با مفاهیم اخلاقی و دینی آشنا میشوند.
خدامی درباره روند تولید برنامه توضیح میدهد: پیشتولید برنامه از بهمنماه آغاز شد تا برای پخش در ماه مبارک رمضان آماده شود. شورای سردبیری و نویسندگان برنامه تلاش کردند با انتخاب سورههای کوتاه و آیات ساده، زمینه آموزش قرآن را برای کودکان فراهم کنند.
به گفته وی، این مجموعه در ۳۰ قسمت و در مسجد مقدس جمکران تولید شد و در انتخاب آیات، تناسب آنها با نیازهای آموزشی و روحیات کودکان پنج تا هفت سال موردتوجه قرار گرفت.
تهیهکننده «زیر گنبد فیروزهای» درباره انتخاب شرکتکنندگان برنامه میگوید: مخاطبان اصلی ما کودکان پنج تا هفت سال بودند؛ زیرا در این سن، توانایی درک مفاهیم اخلاقی و دینی در آنها شکل گرفته و مخاطبان اصلی شبکه پویا نیز همین گروه سنی هستند.
وی ادامه میدهد: برای انتخاب کودکان از همکاری مدارس، مراکز آموزشی و دارالقرآنها استفاده کردیم. مدارس پایه اول دبستان و مراکز قرآنی، بهترین بستر برای شناسایی کودکانی بودند که میتوانستند در برنامه حضور داشته باشند.
خدامی درباره انتخاب مسجد مقدس جمکران بهعنوان محل ضبط برنامه میگوید: پیش از تولید، قالبهای مختلفی را بررسی کردیم و درنهایت به این نتیجه رسیدیم که فضای مسجد بهترین مکان برای انتقال مفاهیم دینی به کودکان است.
وی میافزاید: وقتی کودکان همراه خانواده به مسجد جمکران میآیند، خاطره برنامه برایشان زنده میشود و همین موضوع آنها را به تلاوت قرآن یا اندیشیدن درباره آیات تشویق میکند.
حرکت به سمت بخشهای نمایشی و تعاملی
تهیهکننده «زیر گنبد فیروزهای» از تغییرات احتمالی فصلهای آینده نیز خبر میدهد و میگوید: در نظر داریم بخشهای نمایشی و تعاملی را به برنامه اضافه کنیم تا از قالب صرفاً آموزشی فاصله بگیریم و فضای جذابتری برای کودکان ایجاد شود.
وی معتقد است استفاده از نمایش، پویانمایی و قالبهای ترکیبی میتواند اثربخشی آموزش مفاهیم قرآنی را افزایش دهد و میگوید: در بسیاری از برنامههای کودک در دنیا، مفاهیم آموزشی از طریق ساختار برنامه منتقل میشود، نه صرفاً از طریق گفتار مجری. ما نیز باید از این ظرفیت برای آموزش مفاهیم دینی استفاده کنیم.
خدامیبا تأکید بر شیوه صحیح آموزش مفاهیم دینی به کودکان میگوید: نباید ذهن کودک را با ترس و اجبار درگیر کرد. آموزش دینی زمانی مؤثر است که مفاهیم خوب و بد با مثالهای ساده و ملموس بیان شوند تا کودک بهتدریج و با درک خود، به ارزشهای دینی برسد.
وی ادامه میدهد: تلاوت و روخوانی قرآن میتواند تأثیر عمیقی بر کودکان داشته باشد، به شرط آنکه طراحی برنامه کاملاً متناسب با سن مخاطب و مبتنی بر پژوهش و نظر کارشناسان باشد
برنامهسازی کودک، نیازمند پژوهش و شناخت مخاطب
خدامیبا تأکید بر ضرورت مطالعه و شناخت مخاطب کودک میگوید: «زیر گنبد فیروزهای» نخستین گام ما برای انتقال مفاهیم دینی و اخلاقی با زبان کودکانه است. تلاش کردیم فضای آموزشی برنامه همراه با شادی، زیبایی و سرگرمیباشد تا کودکان با رغبت به تماشای آن بنشینند.
وی اضافه میکند: برنامهسازی برای کودک نیازمند پشتوانه فکری و پژوهشی است. اگر در این حوزه سطحی عمل کنیم، نتیجه مطلوبی نخواهیم گرفت؛ اما اگر بنیانهای فکری و دینی کودکان از همان سالهای نخست بهدرستی شکل بگیرد، آثار آن در آینده جامعه نیز نمایان خواهد شد.